افسردگی به زبان ساده | شناخت، علائم و تفاوت آن با غم، افسردگی چیست؟
دکتر عباس مرزبان، مرکز مشاوره هدف·
افسردگی چیست؟ تفاوت غم با افسردگی، علائم افسردگی در زنان، مردان و کودکان و راه‌های درمان افسردگی به زبان ساده و علمی.
افسردگی که از آن با عنوان سرماخوردگی روانی یا حتی «سرطان خاموش روان» یاد می‌شود، یکی از شایع‌ترین اختلالات روان‌پزشکی است. این بیماری فقط یک ناراحتی ساده یا ضعف روحیه نیست، بلکه اختلالی جدی و قابل درمان است که می‌تواند تمام جنبه‌های زندگی فرد، از خواب و خوراک گرفته تا روابط خانوادگی و شغلی را تحت‌تأثیر قرار دهد.
متأسفانه اطرافیان فرد افسرده، اغلب از روی ناآگاهی با جملاتی مانند «قوی باش»، «به خودت تلقین نکن»، «دارو لازم نداری» یا «از این حال‌وهوا خسته شدیم» سعی در کمک دارند، اما این واکنش‌ها معمولاً باعث تشدید افسردگی می‌شود.
تفاوت غم با افسردگی
غم و اندوه همیشه نشانه افسردگی نیست.
غم، واکنشی طبیعی و سالم به رویدادهای ناگوار زندگی مانند از دست دادن شغل، شکست تحصیلی یا فقدان عزیزان است.
غم طبیعی:
معمولاً کمتر از دو هفته طول می‌کشد
فرد همچنان مسئولیت‌های روزمره را انجام می‌دهد
امید، لذت نسبی و معنای زندگی حفظ می‌شود
افسردگی:
بیش از دو هفته ادامه دارد
لذت، انگیزه و امید به زندگی از بین می‌رود
زندگی برای فرد بی‌معنا و تیره می‌شود
افکار «همه یا هیچ» (سیاه یا سفید) شکل می‌گیرد
افسردگی یک بیماری روانی است، نه یک حالت زودگذر.
افسردگی چقدر شایع است؟
افسردگی در سراسر جهان و در تمام فرهنگ‌ها دیده می‌شود و زنان بیش از مردان به آن مبتلا می‌شوند.
علت این تفاوت به عوامل هورمونی، بارداری، زایمان و فشارهای روانی– اجتماعی بازمی‌گردد. این بیماری نه‌تنها فرد، بلکه خانواده، همسر، دوستان و محیط کار را نیز درگیر می‌کند؛ اما خوشبختانه قابل درمان است.
نشانه‌های افسردگی
شایع‌ترین نشانه افسردگی، احساس مداوم غم و گرفتگی است. سایر علائم عبارت‌اند از:
ناامیدی، بدبینی و احساس پوچی
بی‌علاقگی به فعالیت‌هایی که قبلاً لذت‌بخش بوده‌اند
گریه‌های بی‌دلیل
اختلال خواب (بی‌خوابی یا خواب بیش از حد)
خستگی مداوم و کاهش انرژی
تغییر اشتها و وزن
کاهش تمرکز و ناتوانی در تصمیم‌گیری
احساس بی‌ارزشی، گناه یا سرزنش خود
علائم جسمانی مانند سردرد، درد عضلانی و مشکلات گوارشی در موارد شدید، افکار مرگ یا خودکشی
نشانه‌های افسردگی در مردان، زنان و کودکان
افسردگی در مردان
اگرچه میزان افسردگی در مردان کمتر گزارش می‌شود، اما شدت آن بیشتر است و آمار خودکشی در مردان بالاتر است.
علائم شایع:
تحریک‌پذیری، عصبانیت و بداخلاقی
پناه بردن به کار افراطی، مواد مخدر یا الکل
خستگی، بی‌حوصلگی و دلسردی
افسردگی در زنان
از هر چهار زن، یک نفر در طول زندگی خود افسردگی شدید را تجربه می‌کند. افسردگی در زنان متأهل و مادران خانه‌دار شایع‌تر است.
انواع خاص افسردگی در زنان:
افسردگی پس از زایمان: بین ۱۰ تا ۲۵٪ زنان، که اگر بیش از دو هفته ادامه یابد نیاز به درمان دارد
افسردگی پیش از قاعدگی: بروز علائم روحی و جسمی چند روز قبل از قاعدگی که معمولاً با شروع خونریزی کاهش می‌یابد
افسردگی در کودکان و نوجوانان
حدود ۲٪ کودکان و ۵ تا ۸٪ نوجوانان دچار افسردگی هستند علائم شامل افت تحصیلی، پرخاشگری، گوشه‌گیری، اضطراب جدایی و در نوجوانان، افکار یا اقدام به خودکشی
خطر خودکشی در نوجوانان افسرده چند برابر بزرگسالان است
افسردگی در سالمندان
در سالمندی افسردگی شدیدتر است و عواملی مانند بازنشستگی، بیماری، تنهایی و فقدان عزیزان نقش دارند.
نشانه‌ها معمولاً به صورت کج‌خلقی، گوشه‌گیری، بی‌علاقگی و بهانه‌گیری بروز می‌کند.
باورها و افکار ناسالم در فرد افسرده
افراد افسرده معمولاً دچار باورهای مخرب زیر هستند:
«اگر دیگران مرا دوست نداشته باشند، زندگی بی‌معناست»
«من باید همه را راضی نگه دارم»
«نباید اشتباه یا شکست بخورم»
«دیگران باعث بدبختی من هستند»
«اگر احساس واقعی‌ام را بگویم، طرد می‌شوم»
«ارزش من به زیبایی، پول یا موفقیت وابسته است»
این باورها نقش مهمی در تداوم و تشدید افسردگی دارند و در درمان باید اصلاح شوند.
آیا افسردگی درمان دارد؟
بله. افسردگی یک بیماری قابل درمان است.
ترکیب روان‌درمانی تخصصی، اصلاح افکار ناسالم و در صورت نیاز دارودرمانی، می‌تواند فرد را به زندگی سالم و معنادار بازگرداند. تشخیص و اقدام به‌موقع، کلید اصلی بهبود است.
[مرکز مشاوره و روانشناسی هدف]