درمان پایدار افسردگی چگونه اتفاق می‌افتد؟
دکتر عباس مرزبان، مرکز مشاوره هدف·
درمان پایدار افسردگی چگونه اتفاق می‌افتد؟ بررسی علائم افسردگی، اهمیت درمان ترکیبی و نقش روان‌درمانی شناختی رفتاری در بهبود افسردگی.
در قرن حاضر، شیوع مشکلات روانی به اندازه‌ای افزایش یافته است که برخی از کارشناسان بهداشت روان، این دوران را « قرن گرسنگی عصبی » نامیده‌اند. شاید به همین دلیل باشد که مارتین سلیگمن، روانشناس برجسته، افسردگی را به عنوان «سرماخوردگی روانی» معرفی می‌کند؛ چرا که این اختلال یکی از شایع‌ترین مشکلات روانشناختی عصر حاضر است.
افسردگی یک حالت خلقی است که با بی‌حوصلگی، بی‌علاقگی، کناره‌گیری از فعالیت‌ها و کاهش انگیزه همراه است و می‌تواند بر افکار، احساسات، رفتار، کیفیت زندگی و سلامت کلی فرد تأثیر بگذارد.
افسردگی چیست و چه علائمی دارد؟
افراد مبتلا به افسردگی معمولاً احساساتی مانند ناراحتی عمیق، اضطراب، پوچی، ناامیدی، درماندگی، بی‌ارزشی، شرمساری یا بی‌قراری را تجربه می‌کنند. این افراد ممکن است علاقه خود را نسبت به فعالیت‌هایی که پیش‌تر برایشان لذت‌بخش بوده از دست بدهند، دچار کاهش اشتها شوند، تمرکز خود را از دست بدهند و در تصمیم‌گیری و به‌خاطر سپردن جزئیات با مشکل مواجه شوند.
افسردگی می‌تواند روابط فردی و اجتماعی را مختل کرده و در موارد شدید، افکار خودکشی یا اقدام به آن را به دنبال داشته باشد.
اهمیت درمان به‌موقع افسردگی
مطالعات نشان می‌دهد که اثربخشی درمان‌های صرفاً دارویی، بدون مداخلات روانی ـ اجتماعی، موفقیت چندانی ندارد. از سوی دیگر، نگرش منفی جامعه نسبت به مصرف داروهای روانپزشکی باعث شده است که بسیاری از افراد درمان خود را نیمه‌کاره رها کنند.
در نظریه‌ها و رویکردهای جدید، درمان ترکیبی افسردگی شامل مداخلات دارویی و روانشناختی به‌عنوان مؤثرترین شیوه درمان توصیه می‌شود. در صورت عدم درمان، این اختلال می‌تواند تشدید شده و علائم آن ماه‌ها یا حتی سال‌ها ادامه یابد.
نقش روان‌درمانی در درمان پایدار افسردگی
پژوهش‌ها نشان می‌دهد که سیستم روان‌درمانی تحلیل شناختی رفتاری، یک رویکرد بین‌فردی، ساخت‌یافته و مهارت‌محور است که به‌طور ویژه برای پاسخ به نیازهای بیماران مبتلا به افسردگی مداوم طراحی شده است.
این رویکرد درمانی به افراد کمک می‌کند تا:
الگوهای رفتاری ناکارآمد و مقاوم به درمان را شناسایی کنند مهارت‌های لازم برای حل مشکلات بین‌فردی را بیاموزند به اهداف واقع‌بینانه و دست‌یافتنی در زندگی دست پیدا کنند ویژگی‌های درمان تحلیل شناختی رفتاری در افسردگی در این شیوه درمانی، تمرکز اصلی بر حل مسئله‌های اجتماعی و بین‌فردی است. بیمار مهارت‌های رفتاری لازم برای ایجاد تعامل‌های سالم، پاسخ‌گر و همدلانه را در موقعیت‌های مختلف می‌آموزد.
همزمان، درمانگران به‌صورت آگاهانه موضوعات انتقالی (انتظارات بین‌فردی آموخته‌شده) را در رابطه درمانی بررسی و مدیریت می‌کنند تا تغییرات پایدار در الگوهای رفتاری و هیجانی بیمار ایجاد شود.
جمع‌بندی:
درمان پایدار افسردگی زمانی اتفاق می‌افتد که رویکردی جامع، ترکیبی و مبتنی بر شواهد علمی اتخاذ شود. ترکیب دارودرمانی و روان‌درمانی تخصصی، به‌ویژه رویکردهای شناختی رفتاری و بین‌فردی، می‌تواند نقش مؤثری در کاهش علائم و پیشگیری از عود افسردگی داشته باشد.
[مریم شمسی سیار]
•کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی•