روان‌درمانی چیست؟ | تعریف، کاربردها و انواع درمان روانشناختی
دکتر عباس مرزبان، مرکز مشاوره هدف·
روان‌درمانی چیست؟ آشنایی با انواع روان‌درمانی، کاربردها، تأثیر درمان روانشناختی و مشکلاتی که با روان‌درمانی قابل درمان هستند.
روان‌درمانی چیست؟
روان‌درمانی یا درمان روانشناختی، مجموعه‌ای از روش‌های علمی و تخصصی است که از طریق تعامل منظم و هدفمند بین درمانگر و مراجع انجام می‌شود. هدف اصلی روان‌درمانی، کمک به بهبود سلامت روان، کاهش یا حل مشکلات هیجانی، اصلاح الگوهای فکری و رفتاری ناسازگار و ارتقای مهارت‌های ارتباطی و اجتماعی فرد است.
در روان‌درمانی، درمانگر به فرد کمک می‌کند تا افکار، احساسات، باورها، اجبارها و رفتارهای مشکل‌ساز خود را شناسایی کرده و راهکارهای سالم‌تری را جایگزین آن‌ها کند.
روان‌درمانی در چه مواردی کاربرد دارد؟
روان‌درمانی نقش مهمی در کمک به افراد در شرایط زیر دارد: بحران‌های شخصی و عاطفی
اضطراب شدید و حملات پانیک
افسردگی متوسط تا شدید
افکار و تمایلات خودکشی
مشکلات ناشی از اعتیاد
سایر فوریت‌های روانی و هیجانی
روان‌درمانی می‌تواند به‌تنهایی یا در کنار دارودرمانی، روند بهبودی را تسریع کرده و کیفیت زندگی فرد را به‌طور قابل‌توجهی افزایش دهد.
رویکردهای درمانی در روان‌درمانی
هر روان‌درمانگر بر اساس یک مکتب درمانی مشخص یا ترکیبی از چند رویکرد (درمان تلفیقی) آموزش دیده است.
تفاوت در نگرش به علت رفتارها و مشکلات روانی باعث می‌شود که روش‌های درمانی درمانگران با یکدیگر متفاوت باشد.
جلسات روان‌درمانی چگونه برگزار می‌شود؟
جلسات روان‌درمانی می‌تواند به‌صورت:
فردی، خانوادگی و گروهی برگزار شود.
هر جلسه معمولاً ۴۵ دقیقه است و اغلب به‌صورت هفته‌ای یک تا دو جلسه انجام می‌شود.
اعتماد و ارتباط درمانی مؤثر میان مراجع و درمانگر، یکی از مهم‌ترین عوامل موفقیت روان‌درمانی است و نقش کلیدی در اثربخشی درمان دارد.
آیا روان‌درمانی مؤثر است؟
تحقیقات نشان داده‌اند که روان‌درمانی، به‌ویژه در کنار دارودرمانی، تأثیر قابل‌توجهی در موارد زیر دارد:
کاهش طول دوره بیماری
کاهش ناتوانی‌های روانی
کاهش مشکلات روان‌پزشکی و جسمانی مرتبط
افزایش رضایت شغلی و کیفیت زندگی
برای اثربخشی بیشتر روان‌درمانی، لازم است مراجع:
با درمانگر صادق باشد
جلسات درمان را منظم و پیوسته ادامه دهد
تکالیف درمانی بین جلسات را با دقت انجام دهد
مسئولیت درمان، تا حد زیادی بر عهده خود فرد است و تعهد و مشارکت فعال مراجع نقش اساسی در روند بهبود دارد.
انواع روان‌درمانی
روان‌درمانی شامل رویکردهای متنوعی است که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:
درمان شناختی - رفتاری (CBT)
به افراد کمک می‌کند الگوهای فکری و رفتاری ناسالم را شناسایی کرده و افکار و رفتارهای سازگارتر را جایگزین کنند.
درمان میان‌فردی (IPT)
بر بهبود مشکلات ارتباطی، تعارض‌ها، تغییر نقش‌های اجتماعی و روابط بین‌فردی تمرکز دارد.
رفتاردرمانی دیالکتیکی (DBT)
نوعی درمان شناختی رفتاری که در درمان اختلال شخصیت مرزی، اختلالات خوردن، افکار خودکشی مزمن و اختلال استرس پس از سانحه کاربرد دارد.
روان‌کاوی و روان‌درمانی پویشی
بر بررسی تأثیر تجربیات کودکی و فرایندهای ناهشیار در شکل‌گیری مشکلات روانی تمرکز دارد.
واقعیت‌درمانی
در این رویکرد، با تأکید بر مسئولیت‌پذیری، انتخاب‌های فرد و تمایز بین رفتارهای درست و نادرست، به حل مشکلات روانی کمک می‌شود.
چه مشکلاتی با روان‌درمانی قابل درمان است؟
روان‌درمانی در درمان طیف گسترده‌ای از مشکلات روانی مؤثر است، از جمله:
مشکلات ارتباطی، استرس و خشم
اختلالات اضطرابی و آسیب‌های روانی
افسردگی و اختلال دوقطبی
حملات پانیک، فوبیا و ترس‌ها
وسواس فکری – عملی
اختلالات روان‌پریشی مانند اسکیزوفرنی
انواع اعتیاد و اختلالات خواب
بی‌اشتهایی یا پرخوری عصبی
اختلالات شخصیت
مشکلات و اختلالات جنسی
[مریم شمسی سیار]
•کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی•